Νέο πρόγραμμα ανακαίνισης 2026: επιδότηση έως 36.000€

Νέο πρόγραμμα επιδότησης ανακαίνισης το 2026: ποιοι δικαιούνται έως 36.000 ευρώ και πώς βγαίνει η ενίσχυση

Το 2026 μπαίνει στο επίκεντρο της στεγαστικής πολιτικής ένα νέο, διευρυμένο πρόγραμμα επιδότησης ανακαίνισης κατοικιών, με στόχο να «επιστρέψουν» στην αγορά χιλιάδες παλαιά σπίτια που σήμερα παραμένουν κλειστά ή δεν καλύπτουν βασικές ανάγκες κατοίκησης. Η βασική καινοτομία, σε σχέση με προηγούμενες δράσεις, είναι ότι το σχέδιο δεν περιορίζεται αποκλειστικά σε ενεργειακές παρεμβάσεις. Αντίθετα, δίνει σαφές βάρος στις λειτουργικές εργασίες που κάνουν ένα ακίνητο πραγματικά κατοικήσιμο, από υδραυλικά και ηλεκτρολογικά έως μπάνια, φθορές και αποκαταστάσεις.

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που έχει παρουσιαστεί έως τώρα, η επιδότηση μπορεί να φτάσει έως 36.000 ευρώ ανά κατοικία και να καλύψει έως και το 90% της επιλέξιμης δαπάνης. Πρόκειται για «ταβάνι» που για αρκετά νοικοκυριά μπορεί να λειτουργήσει ως πραγματικό κίνητρο, ειδικά σε μια περίοδο που το κόστος εργασιών και υλικών παραμένει υψηλό και η πρόσβαση σε χρηματοδότηση δεν είναι πάντα εύκολη.

Πότε ξεκινά και πώς θα γίνεται η αίτηση

Το χρονοδιάγραμμα, όπως περιγράφεται, τοποθετεί την ενεργοποίηση της διαδικασίας μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2026, με εκτιμήσεις στην αγορά να «δείχνουν» προς το πρώτο τρίμηνο και με αναφορές ότι η ηλεκτρονική πλατφόρμα αιτήσεων μπορεί να ανοίξει εντός Φεβρουαρίου. Σε κάθε περίπτωση, το ακριβές άνοιγμα και οι τελικές λεπτομέρειες αναμένεται να αποσαφηνιστούν με την επίσημη προκήρυξη και τον οδηγό εφαρμογής, που θα καθορίζουν βήμα-βήμα τα δικαιολογητικά, τους ελέγχους και τις προθεσμίες.

Ο συνολικός προϋπολογισμός της δράσης υπολογίζεται σε περίπου 500 εκατ. ευρώ, κάτι που την τοποθετεί στις μεγαλύτερες παρεμβάσεις της τελευταίας περιόδου για αναβάθμιση κατοικιών. Ο στόχος είναι διπλός: αφενός να βελτιωθεί το παλαιό κτιριακό απόθεμα, αφετέρου να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών είτε για ιδιοκατοίκηση είτε για μακροχρόνια μίσθωση.

Πώς υπολογίζεται η επιδότηση: το «μοντέλο» ανά τετραγωνικό

Ο υπολογισμός της επιδότησης προβλέπεται να γίνεται ανά τετραγωνικό μέτρο, με ανώτατο όριο 300 ευρώ/τ.μ. και συνολικό πλαφόν τα 36.000 ευρώ ανά κατοικία. Με απλά λόγια, το πρόγραμμα φαίνεται να βάζει «κόφτη» τόσο στη μονάδα κόστους (ανά τετραγωνικό) όσο και στο τελικό ποσό, ώστε να στοχεύει σε παρεμβάσεις ουσίας και όχι σε υπερβάσεις προϋπολογισμών.

Παράλληλα, ο σχεδιασμός διαχωρίζει τις εργασίες σε δύο βασικές κατηγορίες, με διαφορετική ένταση ενίσχυσης. Οι γενικές εργασίες ανακαίνισης προβλέπεται να επιδοτούνται με υψηλότερα ποσοστά, από 60% έως 90%. Οι ενεργειακές παρεμβάσεις κινούνται χαμηλότερα, σε ποσοστά 20%–40% ανάλογα με το είδος και την έκταση. Επιπλέον, έχει τεθεί ως κατεύθυνση οι ενεργειακές παρεμβάσεις να μην υπερβαίνουν ένα σχετικά περιορισμένο μέρος της συνολικής δαπάνης, περίπου στο εύρος 20%–30%, ώστε το κύριο βάρος να παραμένει στις λειτουργικές εργασίες.

Ποιες κατοικίες καλύπτονται: όρια τετραγωνικών και παλαιότητα

Το πρόγραμμα, όπως περιγράφεται, αφορά κατοικίες έως 120 τ.μ. και συνδέεται με παλαιό κτιριακό απόθεμα, με οικοδομική άδεια έως 31 Δεκεμβρίου 1990. Πρόκειται για μια σαφή στόχευση στα παλιά διαμερίσματα και μονοκατοικίες που συχνά χρειάζονται εκτεταμένες εργασίες για να «σταθούν» ξανά στην αγορά, είτε ως κύρια κατοικία είτε ως ακίνητα προς μίσθωση.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στα κλειστά ακίνητα, με αναφορές ότι επιλέξιμα είναι όσα παραμένουν ακατοίκητα για τουλάχιστον δύο χρόνια. Ωστόσο, η σημαντική διαφοροποίηση είναι ότι για πρώτη φορά ανοίγει ο δρόμος και για ιδιοκατοικούμενα ακίνητα, εφόσον πληρούν τα κριτήρια.

Τι εργασίες επιδοτούνται: η μετατόπιση από το «Εξοικονομώ» στη λειτουργική ανακαίνιση

Σε αντίθεση με προγράμματα που είχαν ως βασικό πυρήνα την ενεργειακή αναβάθμιση, εδώ η «καρδιά» της δράσης φαίνεται να είναι οι εργασίες που λύνουν καθημερινά, πρακτικά προβλήματα ενός σπιτιού. Στις επιλέξιμες δαπάνες εντάσσονται εργασίες σε υδραυλικά και ηλεκτρολογικά, αντικατάσταση πλακιδίων, πλήρης ανακαίνιση μπάνιου, βαψίματα και αποκατάσταση φθορών. Οι ενεργειακές παρεμβάσεις παραμένουν επιλέξιμες, με παραδείγματα όπως η εγκατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα ή η αντικατάσταση κουφωμάτων, αλλά δεν είναι το κυρίαρχο κομμάτι του προγράμματος.

Η συγκεκριμένη στόχευση έχει σημασία, γιατί πολλά κλειστά ακίνητα δεν «κολλάνε» μόνο στην ενεργειακή τους επίδοση. Κολλάνε στο ότι απαιτούν άμεσα έξοδα για βασικές εγκαταστάσεις, υγρασίες, φθορές και χώρους υγιεινής, δηλαδή εργασίες που μέχρι σήμερα έμεναν συχνά εκτός των πιο γνωστών δράσεων ή επιδοτούνταν περιορισμένα.

Εισοδηματικά κριτήρια και προϋποθέσεις συμμετοχής

Το πλαίσιο που εξετάζεται περιλαμβάνει εισοδηματικά όρια, με ενδεικτική αναφορά σε 35.000 ευρώ για ζευγάρια και προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Για άγαμους έχουν αναφερθεί χαμηλότερα όρια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις συζητείται και ειδική μεταχείριση για μονογονεϊκές οικογένειες. Σε αυτή τη φάση, η ουσία είναι ότι το πρόγραμμα σχεδιάζεται με κοινωνικό προσανατολισμό, ώστε να διευκολύνει νοικοκυριά που πραγματικά δυσκολεύονται να σηκώσουν το κόστος ανακαίνισης.

Δεν έχει αναφερθεί ηλικιακός περιορισμός και, επίσης, υπάρχει η κατεύθυνση να μπορεί ο ιδιοκτήτης να καταθέσει αίτηση για περισσότερα από ένα ακίνητα, κάτι που, αν επιβεβαιωθεί στην τελική προκήρυξη, θα επηρεάσει σημαντικά τη δυναμική συμμετοχής.

Τι δεσμεύσεις θα υπάρχουν μετά την ανακαίνιση

Ένα κρίσιμο σημείο σε τέτοιες δράσεις είναι το «τι γίνεται μετά». Για τα κλειστά ακίνητα, προβλέπεται δέσμευση ώστε να παραμείνουν κατοικημένα ή διαθέσιμα προς ενοικίαση για τουλάχιστον πέντε χρόνια. Για τις ιδιοκατοικούμενες κατοικίες, η λογική είναι αντίστοιχη: να συνεχίσουν να χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία για το ίδιο χρονικό διάστημα.

Αυτό το κομμάτι είναι σημαντικό, γιατί δείχνει ότι η επιδότηση δεν έρχεται ως απλή ενίσχυση ανακαίνισης, αλλά ως εργαλείο στεγαστικής πολιτικής με μετρήσιμο αποτέλεσμα στην πραγματική διαθεσιμότητα κατοικιών.

Τι να προετοιμάσουν οι ιδιοκτήτες από τώρα

Όσοι ενδιαφέρονται, έχουν πρακτικό λόγο να κινηθούν έγκαιρα, ακόμα και πριν ανοίξει η πλατφόρμα. Η βασική προετοιμασία αφορά την εικόνα του ακινήτου στα χαρτιά και την τεκμηρίωση της κατάστασής του. Σε πρώτο επίπεδο, χρειάζεται να υπάρχει σαφής τεκμηρίωση για την παλαιότητα και την επιφάνεια, καθώς και καθαρή εικόνα για το αν πρόκειται για κλειστό ακίνητο ή για κύρια κατοικία. Σε δεύτερο επίπεδο, έχει αξία να υπάρχει ένα ρεαλιστικό πλάνο εργασιών και κόστους, με προτεραιότητα στις παρεμβάσεις που κατά κανόνα «περνάνε» ως επιλέξιμες, ώστε να μη χαθεί χρόνος όταν ξεκινήσουν οι αιτήσεις.

Επειδή οι τελικοί όροι θα κλειδώσουν μόνο με την επίσημη προκήρυξη, η ασφαλής προσέγγιση είναι οι ενδιαφερόμενοι να παρακολουθούν τις ανακοινώσεις και να αποφεύγουν δεσμεύσεις για εργασίες που μπορεί να αποδειχθούν μη επιλέξιμες ή να χρειάζονται συγκεκριμένη διαδικασία παραστατικών και ελέγχων.

Το πλαίσιο μέσα στο οποίο «κουμπώνει» το νέο πρόγραμμα

Τα τελευταία χρόνια έχουν τρέξει επιμέρους δράσεις που στοχεύουν στην αναβάθμιση κατοικιών, είτε με έμφαση στην ενέργεια είτε με στόχο να βγουν κλειστά ακίνητα στην αγορά μίσθωσης. Το νέο πρόγραμμα επιχειρεί να καλύψει ένα κενό: να χρηματοδοτήσει τις «βαριές» λειτουργικές ανακαινίσεις που απαιτούνται σε παλιές κατοικίες, ώστε να γίνουν άμεσα αξιοποιήσιμες. Αν αυτό επιβεβαιωθεί στον τελικό σχεδιασμό, τότε μιλάμε για μια μετατόπιση από τη στενή έννοια της ενεργειακής αναβάθμισης σε μια πιο ρεαλιστική, καθημερινή αναβάθμιση κατοίκησης.